CJUE, Camera a șasea, hotărârea din 15 noiembrie 2018, C-648/17, BTA Baltic Insurance Company / Baltijas Apdrošināšanas Nams

Extrasele exacte din hotărâre la care trimit ghidurile.

1. C-648/17, pct. 3 · limba originalului: mt

   Id-Direttiva 2009/103/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Settembru 2009 dwar l-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà (ĠU 2009, L 263, p. 11), ħassret b’mod partikolari l-Ewwel Direttiva u t-Tieni Direttiva tal-Kunsill 84/5/KEE tat-30 ta’ Diċembru 1983 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward ta’ l-użu ta’ vetturi bil-mutur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 3, iktar ’il quddiem it-“Tieni Direttiva”). Madankollu, fid-dawl tad-data tal-fatti relatati mal-kawża prinċipali, din tal-aħħar tibqa’ rregolata mid-Direttivi mħassra.

   Textul în documentul-sursă ↗

2. C-648/17, pct. 15–23 · limba originalului: mt

   15 Fl-24 ta’ Ottubru 2008, il-passiġġier ta’ vettura pparkjata f’parkeġġ ta’ supermarket (iktar ’il quddiem l-“ewwel vettura”) ikkawża ħsara, huwa hu jiftaħ il-bieba ta’ wara tan-naħa tal-lemin tal-istess vettura, lin-naħa ta’ wara tax-xellug tal-vettura viċina (iktar ’il quddiem it-“tieni vettura”). 16 Il-proprjetarju tat-tieni vettura u s-sewwieq tal-ewwel vettura mlew fuq il-post tal-inċident rapport bonarju li jikkonstata s-seħħ ta’ inċident li fih is-sewwieq tal-ewwel vettura rrikonoxxa li huwa kellu tort u indika li kien il-passiġġier tal-ewwel vettura li laqgħat, bil-bieba ta’ wara tal-imsemmija vettura, it-tieni vettura. 17 BTA kienet ikkonkludiet kuntratt ta’ assigurazzjoni fakultattiva mal-proprjetarju tat-tieni vettura. Ir-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill-użu tal-ewwel vettura kienet assigurata ma’ BAN. 18 BTA ħallset lill-klijent tagħha, il-proprjetarju tat-tieni vettura, abbażi tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni li hija kienet ikkonkludiet miegħu, is-somma ta’ LVL 47.42 (madwar EUR 67.47) li tikkorrispondi għall-ispejjeż tat-tiswija tad-dannu kkawżat lil din vettura, wara tnaqqis tal-eċċess. Din il-kumpannija sussegwentement talbet lil BAN tirrimborsalha l-ispejjeż hekk sostnuti. 19 BAN irrifjutat li tirrimborsa dawn l-ispejjeż peress li inċident li jseħħ bejn żewġ vetturi li ma jkunux qegħdin jiċċaqalqu ma jistax jitqies bħala “riskju assigurat”, fis-sens tal-Liġi dwar l-Assigurazzjoni Obbligatorja. 20 BTA għaldaqstant bdiet proċeduri legali kontra BAN, għall-finijiet tar-rimbors tal-kumpens li hija kienet ħallset lill-proprjetarju tat-tieni vettura. Il-qorti tal-ewwel istanza u dik tal-appell laqgħu r-rikors tagħha. 21 Fuq appell ippreżentat minn BAN, l-Augstākā tiesa (il-Qorti Suprema, il-Latvja), permezz ta’ sentenza tat-28 ta’ Marzu 2014, annullat is-sentenza mogħtija fl-appell minħabba nuqqas ta’ motivazzjoni. 22 Hija u tiddeċiedi fuq rinviju, ir-Rīgas apgabaltiesas Civillietu tiesas kolēģija (il-Qorti Reġjonali ta’ Riga, Kulleġġ Ċivili, il-Latvja), permezz ta’ sentenza tal-20 ta’ Mejju 2014, ċaħdet ir-rikors ta’ BTA minħabba li jkun hemm inċident tat-traffiku biss meta mill-inqas waħda mill-vetturi involuti tkun miexja u, konsegwentement, ir-riskju assigurat ma’ BAN ma kienx twettaq f’dan il-każ. Din il-qorti kkonstatat, barra minn hekk, li ma kienx il-proprjetarju tal-ewwel vettura li kien ċivilment responsabbli għad-dannu kkawżat lit-tieni vettura, iżda l-passiġġier tal-ewwel vettura. 23 BTA appellat fil-kassazzjoni minn din is-sentenza quddiem l-Augstākā tiesa (il-Qorti Suprema). Insostenn tal-appell tagħha, hija ssostni, b’mod partikolari, li l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “riskju assigurat” adottata mir-Rīgas apgabaltiesas Civillietu tiesas kolēģija (il-Qorti Reġjonali ta’ Riga, Kulleġġ Ċivili) tmur kontra l-għan ta’ protezzjoni tal-vittmi ta’ inċidenti kkawżati mill-vetturi bil-mutur, li trid tilħaq il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill-użu tagħhom, li l-użu ta’ tali vettura jista’ jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi” anki jekk din tkun wieqfa u li, peress li l-proprjetarju ta’ vettura huwa responsabbli għad-danni kkawżati lil terzi mill-passiġġieri ta’ din il-vettura fil-kuntest tal-użu tagħha, dawn id-danni huma koperti mill-assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili relatata ma’ din il-vettura.

   Textul în documentul-sursă ↗

3. C-648/17, pct. 30–35 · limba originalului: mt

   30 Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva għandux jiġi interpretat fis-sens li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, imsemmi f’din id-dispożizzjoni, sitwazzjoni li fiha l-passiġġier ta’ vettura pparkjata f’parkeġġ, huwa u jiftaħ il-bieba ta’ din il-vettura, laqat u kkawża ħsara lill-vettura li kienet ipparkjata ħdejh. 31 F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitfakkar li l-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, previst fl-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva, ma jistax jitħalla fid-diskrezzjoni ta’ kull Stat Membru, iżda jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, li għandu jiġi interpretat, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni u tal-għanijiet segwiti mil-leġiżlazzjoni li din tagħmel parti minnha (sentenzi tal-4 ta’ Settembru 2014, Vnuk, C-162/13, EU:C:2014:2146, punti 41 u 42, kif ukoll tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 31). 32 Issa, il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill-użu tal-vetturi hija intiża, minn naħa, li tiżgura l-moviment liberu kemm tal-vetturi li normalment ikunu pparkjati fit-territorju tal-Unjoni Ewropea u kemm tal-persuni li jkunu abbord dawn il-vetturi u, min-naħa l-oħra, li tiggarantixxi li l-vittmi tal-inċidenti kkawżati minn dawn il-vetturi jibbenefikaw minn trattament komparabbli, irrispettivament minn fejn iseħħ l-inċident fit-territorju tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-23 ta’ Ottubru 2012, Marques Almeida, C-300/10, EU:C:2012:656, punt 26; tal-4 ta’ Settembru 2014, Vnuk, C-162/13, EU:C:2014:2146, punt 50, u tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 32). 33 Barra minn hekk, mill-iżvilupp ta’ din il-leġiżlazzjoni jirriżulta li l-għan ta’ protezzjoni tal-vittmi ta’ inċidenti kkawżati minn dawn il-vetturi kien segwit u msaħħaħ b’mod kostanti mil-leġiżlatur tal-Unjoni (sentenzi tal-4 ta’ Settembru 2014, Vnuk, C-162/13, EU:C:2014:2146, punti 52 sa 55, kif ukoll tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 33). 34 Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi” li jinsab fl-imsemmi artikolu ma huwiex limitat għas-sitwazzjonijiet ta’ użu ta’ vetturi fit-triq, jiġifieri l-użu fit-toroq pubbliċi, u li dan il-kunċett ikopri kull użu ta’ vettura li jkun konformi mal-funzjoni normali tagħha (sentenzi tal-4 ta’ Settembru 2014, Vnuk, C-162/13, EU:C:2014:2146, punt 59, u tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 34). 35 F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, sa fejn il-vetturi bil-mutur imsemmija fl-Artikolu 1(1) tal-Ewwel Direttiva, huma, irrispettivament mill-karatteristiċi tagħhom, intiżi li jservu normalment bħala mezzi ta’ trasport, dan il-kunċett ikopri kull użu ta’ vettura bħala mezz ta’ trasport (sentenza tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punti 37 u 38).

   Textul în documentul-sursă ↗

4. C-648/17, pct. 36–48 · limba originalului: mt

   36 F’dan il-każ, hemm lok li jitqies li l-azzjoni ta’ ftuħ tal-bieba ta’ vettura tikkostitwixxi użu tagħha li huwa konformi mal-funzjoni tagħha bħala mezz ta’ trasport, sa fejn din tippermetti b’mod partikolari t-tlugħ jew l-inżul tal-persuni jew it-tagħbija u l-ħatt ta’ oġġetti li għandhom jinġarru jew li jkunu għadhom kif ġew ittrasportati permezz ta’ din il-vettura. 37 Din il-konklużjoni ma hijiex affettwata mill-fatt li l-vetturi inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu, fil-mument tal-inċident, weqfin u li dawn kienu jinsabu f’parkeġġ. 38 F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, minn naħa, li l-fatt li l-vettura involuta fl-inċident kienet wieqfa fil-mument meta seħħ dan l-inċident ma jeskludix, waħdu, li l-użu ta’ din il-vettura f’dak il-mument jista’ jaqa’ taħt il-funzjoni tagħha bħala mezz ta’ trasport u, għaldaqstant, taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva (sentenza tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 39). Issa, il-ftuħ tal-bibien ġeneralment isir biss meta l-vetturi jkunu wieqfa. 39 Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat ukoll li l-kwistjoni ta’ jekk il-magna tal-vettura kkonċernata kinitx mixgħula jew le fil-mument meta seħħ l-inċident ma hijiex determinanti (sentenza tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 39). 40 F’dak li jirrigwarda, min-naħa l-oħra, il-fatt li l-vetturi inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu jinsabu f’parkeġġ, għandu jitfakkar li l-portata tal-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva, ma tiddependix mill-karatteristiċi tal-art li fuqha tintuża l-vettura (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-28 ta’ Novembru 2017, Rodrigues de Andrade, C-514/16, EU:C:2017:908, punt 35, u tal-20 ta’ Diċembru 2017, Núñez Torreiro, C-334/16, EU:C:2017:1007, punt 30). 41 Fir-rigward tal-fatt li l-inċident inkwistjoni fil-kawża prinċipali jirriżulta minn azzjoni mhux tas-sewwieq tal-ewwel vettura, iżda ta’ passiġġier tagħha, għandu jiġi osservat, qabel kollox, li l-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva jipprovdi b’mod ġenerali li hija “r-responsabbiltà ċivili fir-rigward ta’ l-użu ta’ vetturi normalment ibbażati fit-territorju [ta’ kull Stat Membru]” li għandha tkun koperta b’assigurazzjoni. 42 B’hekk, kuntrarjament għall-pożizzjoni esposta mill-Gvern Pollakk fir-rigward tar-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda, la din id-dispożizzjoni u lanqas id-dispożizzjonijiet l-oħra tad-direttivi dwar l-assigurazzjoni obbligatorja ma jillimitaw il-kopertura tal-assigurazzjoni obbligatorja għar-responsabbiltà ċivili ta’ kategorija partikolari ta’ persuni, bħas-sewwieq tal-vettura. 43 Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva, li jsemmi “l-użu jew is-sewqan ta’ vetturi”, u l-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva, li jirreferi għax-“xufier jew [għal] kull persuna oħra li hi responsabbli taħt il-liġi ċivili fil-każ ta’ inċident, u li r-responsabbilità tagħha hija koperta mill-assigurazzjoni [obbligatorja]” jissuġġerixxu li din l-assigurazzjoni tirrigwarda r-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mhux biss mis-sewqan tal-vetturi, iżda wkoll minn użi oħra tagħhom u minn użi tagħhom li jsiru minn persuni oħra minbarra s-sewwieq. 44 Sussegwentement, mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 34 u 35 ta’ din is-sentenza jirriżulta li jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva, “kwalunkwe” użu ta’ vettura li huwa konformi mal-funzjoni normali ta’ din tal-aħħar, jiġifieri mal-funzjoni ta’ mezz ta’ trasport. 45 F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li dan l-użu tal-vetturi ma huwiex limitat għas-sewqan ta’ dawn tal-aħħar, iżda jinkludi azzjonijiet li, bħal dik imsemmija fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, normalment isiru wkoll mill-passiġġieri. 46 Fl-aħħar nett, għandu jitfakkar li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill-użu tal-vetturi tipprekludi li l-obbligu għall-assiguratur li jikkumpensa vittma ta’ inċident tat-traffiku li jinvolvi vettura assigurata jkun eskluż meta dan l-inċident kien ikkawżat minn persuna li ma hijiex il-persuna koperta mill-polza tal-assigurazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 2011, Churchill Insurance Company Limited u Evans, C-442/10, EU:C:2011:799, punti 33 sa 44 u l-ġurisprudenza ċċitata). 47 Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-fatt li l-inċident inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jirriżultax minn azzjoni tas-sewwieq tal-ewwel vettura, iżda minn azzjoni ta’ passiġġier tagħha ma jeskludix, waħdu, li l-użu ta’ din il-vettura f’dak il-mument jista’ jaqa’ taħt il-funzjoni tagħha ta’ mezz ta’ trasport u, għaldaqstant, taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva. 48 Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, imsemmi f’din id-dispożizzjoni, sitwazzjoni li fiha l-passiġġier ta’ vettura pparkjata f’parkeġġ, huwa u jiftaħ il-bieba ta’ din il-vettura, laqat u kkawża ħsara lill-vettura li kienet ipparkjata ħdejh.

   Textul în documentul-sursă ↗

5. C-648/17, dispozitiv · limba originalului: mt

   L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 72/166/KEE tal-24 ta’ April 1972 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward ta’ l-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar ta’ l-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà, għandu jiġi interpretat fis-sens li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “użu ta’ vetturi”, imsemmi f’din id-dispożizzjoni, sitwazzjoni li fiha l-passiġġier ta’ vettura pparkjata f’parkeġġ, huwa u jiftaħ il-bieba ta’ din il-vettura, laqat u kkawża ħsara lill-vettura li kienet ipparkjata ħdejh.

   Textul în documentul-sursă ↗